موزه تماشاگه تاریخ در استان تهران

آثار به نمایش گذاشته شده در این گنجینه به تاریخ معاصر ایران (۲۰۰ سال اخیر ) اختصاص دارد و شامل ظروف وسایل شخصی ناصرالدین شاه ، تابلو های کمال الملک و ... است .
تماشاگه تاریخ مشتمل بر چند خانه است ‌: نگار خانه ‌، کتاب‌ خانه ، تماشا خانه‌ ، چای ‌خانه ‌، سفره‌ خانه و ساختمان اصلی که در مجموع سه طبقه را تشکیل می ‌دهد . طبقه زیرین شامل تماشاخانه ‌، طبقه میانی‌ ، سالن ‌های موزه و بخش اداری و طبقه فوقانی نگارخانه است که مکان نمایش ادواری آثار گوناگون هنرمندان است ‌.
در بخش تماشاخانه ‌، تابلو های رنگ روغن مربوط به قرن 13 هجری‌ ، ظروف سفالی ‌، جام و ظروف فولادی که در قرون 12 و 13 هجری ‌، در کشور های انگلستان ‌، روسیه و ایران ساخته شده ‌اند و هم ‌چنین‌ ، ظروف شیشه ‌ای از جنس کریستال متعلق به چکسلواکی سابق و کاسه و بشقاب چینی و بسیاری ظروف دیگر به نمایش گذاشته شده‌ اند .
در بخش ‌های دیگر تماشاخانه‌ ، تابلو های رنگ روغن که چهره‌ های صنیع ‌الدوله‌ ، مصور الممالک ‌، ظهیر الدوله و مظفر الدین شاه در آن‌ ها دیده می ‌شود ، قلمدان‌ های بسیاری با طرح‌ های مختلف از جنس مقوای فشرده‌ ، کاشی نقش برجسته ‌، قاب آینه از جنس نقره ‌، شمعدانی‌ ها ، نقاشی ‌های مینیاتور از استاد فرشچیان ‌، انواع شمشیر و تفنگ ‌، کیف دستی ناصر الدین شاه و بسیاری آثار دیگر و در بخش نگارخانه نیز آثار به نمایش گذاشته شده هنرمندان مختلف دیده می‌ شود . در فضای باز مجموعه سفره خانه سنتی و مرکز خرید دایر است ‌.
کودکان در این موزه ‌، بعد از عبور از تونل زمان و تماشای روند پیدایش تمدن ‌، به سالنی می ‌رسند که به صورت زیبایی درست شده و در آن‌جا با نمایش عکس و توضیحاتی مبنی بر چگونگی به وجود آمدن کره زمین و موقعیت ما در کهکشان‌ ، به فراخور سنی خود با تاریخ جهان‌ ، نمونه‌ هایی از تاریخ ایران‌ ، سرزمین پیامبران ( خاورمیانه ‌) ، تاریخ انبیا ، دین اسلام‌ ، سرزمین مکه ( کعبه ‌) و نمونه ‌ای از جنگ و صلح در زمان پیامبر اسلام آشنا می ‌شوند.
معماری این بنا با توجه به بخش ‌های مختلف آن‌ ، با مخاطب ارتباط برقرار می ‌کند ، مخصوصاً این که موزه به‌ صورت حلزونی طراحی شده و دارای تونل‌ های تنگ به سبک خانه ‌های قدیمی است‌ .

آدرس : خیابان ولی‌ عصر ، بالاتر از بلوار میرداماد

allmuseums.com

موزه تاریخ طبیعی دارآباد در استان تهران

موزه طبیعت و حیات وحش ایران ، یکی از موزه‌ های استان تهران است و در ابتدای محدوده دارآباد و خیابان آجودانیه در خیابان موزه واقع شده است . محل آن یکی از کاخ های شمس پهلوی بوده که برای میهمانان ساخته شده ولی هیچ گاه مورد استفاده قرار نگرفته بوده است و پس از انقلاب ، با تغییراتی برای استفاده عموم به موزه ‌ای با محوریت طبیعت ایران تبدیل شد . این موزه در سال 1372 ، توسط شهرداری تهران و به منظور آشنایی شهروندان با میراث فرهنگی و طبیعی و شناخت اهمیت حفاظت از محیط زیست و حیات وحش ، افتتاح گردید .
در سال ۱۳۸۰ مجسمه دایناسور گیاهخوار " کامپتوزوروس " که در دوران ژوراسیک در ایران می ‌زیسته است و آثار آن در سنگواره‌ های تشکیلات شمشک کرمان یافت شده بوده ، توسط هنرمندان ایرانی و افغانی در یزد ساخته ، و بعنوان نماد در محل ورودی موزه نصب گردیده است .
موزه در سال 1376 به عضویت شورای بین ‌المللی موزه ‌ها (ICOM) در آمد و در همین سال نیز بعنوان اولین موزه ایرانی به شبکه جهانی اینترنت پیوست و مجله اینترنتی پر طرفدار " طبیعت و حیات وحش ایران " را با حمایت شرکت خدمات اینترنتی ندا رایانه ، راه ‌اندازی نمود . همچنین با عضویت مدیر آموزش و نمایشگاه موزه در کمیسیون آموزش و ارتباطات سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCN-CEC) ، بصورت فعال در گردهمایی‌ های بین‌المللی شورای جهانی موزه ‌ها (ICOM) در اسپانیا و سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCN) در شمال آفریقا ، شرکت نمود .
‌موزه دارای ساختمانی دو طبقه با زیر بنای ۲۵۰۰ مترمربع در زمینی به مساحت 12000 متر مربع ، و دارای بخش‌ های متعددی است که عبارتند از :

بخش آبزیان ، پرندگان و پستان‌داران شامل‌ :
* سالن نمونه‌ های اروپایی ، آسیایی و امریکای شمالی با انواعی از ، گوزن ‌ها ، خرس قهوه ‌ای و موس آمریکای شمالی ، پرندگان‌ و ببرهای آسیایی و سیبری .
* دو سالن از نمونه ‌های پستانداران ، پرندگان و آبزیان ایران با انواعی از ، آهو ، کل و قوچ‌ ، قرقاول‌ ، خرس‌ ، پلنگ ، شغال‌ ، روباه‌ ، گرگ و گربه سانان کوچک و بزرگ .
* سالن نمونه‌هایی از پستانداران و پرندگان قاره آفریقا .
* سالن آبزیان و خزندگان ( زنده و تاکسیدرمی شده ) ‌است .
* قفس‌ های گربه‌ سانان بزرگ ( زنده ) ، مانند پلنگ ایرانی و شیر و پلنگ آفریقایی . و قفس ‌های پرندگان و پستانداران کوچک در محدوده داخلی نمایشگاه و در محوطه موزه .

بخش زمین ‌شناسی :
که در آن ویژگی ‌های دوران مختلف زمین ‌شناسی با دیدگاه محیط زیست جانوری و گیاهی به همراه صدها نمونه از سنگ ها ، کانی‌ ها و سنگواره ‌های ایران ، به نمایش گذاشته شده است‌ .

سالن پروانه‌ها :
با نمونه‌ هایی از انواع پروانه ‌ها ، عنکبوت‌ ها ، رتیل ‌ها و عقرب ‌ها است‌ .

کارگاه تاکسیدرمی :
که در آن ضمن تاکسیدرمی نمونه‌ ها زیر نظر استاد بین ‌المللی این فن ، چگونگی حفظ و نگه‌ داری نمونه ‌های موجودات را نیز به نمایش گذاشته است . کارگاه های لمس حیوانات زنده برای دانش ‌آموزان در ایام جشنواره کودک و طبیعت و در طول سال ، در این محل برقرار می ‌شود .

از ویژگی‌ های خاص این موزه ، دارا بودن بخش ‌های جانوران زنده ( پرندگان ،خزندگان و دوزیستی ‌ها ، آبزیان ، پستانداران بخصوص گربه‌ سانان بزرگ ) و در بخش غیر زنده ، نوع کم‌ یاب پوست ببر مازندران ( منقرض شده ) است که نمونه‌ های پوست آن با رعایت مقررات CITES ، جهت بررسی ژنتیکی به آمریکا فرستاده شده است‌ . همچنین‌ ، دو نمونه از نادر ترین و زیبا ترین پستانداران در حال انقراض‌ ، با نام ‌های گور ایرانی و یوزپلنگ آسیایی در آن به نمایش گذاشته شده است‌ .

انتشارات :
انتشار بسیاری از کتاب ‌های مفید در حوزه محیط زیست برای کودکان و نوجوانان و همچنین مرجع دانشگاهی . از جمله مجموعه حیوانات زیبای من ، ماهی های آبهای داخلی ایران ، اکولوژی و ....

کلاس های آموزشی ، فعالیت‌ ها و مراسم :
* کلاس های آموزشی برای دانش ‌آموزان در گروه های سنی مختلف ، در طول تابستان و با همکاری گروه های NGO و داوطلبین فعال ، جهت افزایش آگاهی های زیست محیطی برگزار می ‌گردد .
* جشنواره کودک و طبیعت که به مناسبت روز جهانی کودک و به مدت یک هفته برگزار می‌گردد . در طی این مدت با ورودی رایگان کودکان ، برنامه‌های شاد و مفرح با محوریت آموزشی حفاظت از محیط زیست برای ایشان برگزار می ‌شود‌ .
*روز جهانی موزه ، با ورودی رایگان برای عموم مردم .
* نمایشگاه بین ‌المللی کاریکاتور با مضمون حفاظت جهانی از زمین و محیط زیست که با شرکت فعال کاریکاتوریست ‌های مشهور بین ‌المللی ، در یک دوره برگزار گردیده .

برگزاری تور های طبیعت ‌گردی با محوریت آموزشی و آگاهی عمومی برای حفاظت از محیط زیست .

امکانات جانبی موزه به شرح ذیل است ‌:
* کتابخانه با داشتن بیش از پانزده‌ هزار جلد کتاب در زمینه‌ های تخصصی مربوط به محیط زیست‌ ، از معتبرترین کتابخانه‌ های علوم گیاهی ، جانوری و زمین‌ شناسی در تهران به شمار می ‌رود . این کتابخانه در مدخل ورودی موزه جهت دسترسی آسان عموم علاقمندان قرار داده شده است و اولین کتابخانه‌ عمومی در ایران است که از سال 1376 امکان دسترسی و استفاد مراجعین از شبکه اینترنت را فراهم آورد .
* سالن آمفی تئاتر با ظرفیت حدود 70 نفر ، محل نمایش فیلم ‌های آموزشی در خصوص محیط طبیعی و همچنین برگزاری کلاس‌ های آموزشی گروه های سنی مختلف و سمینار ها در خصوص محیط طبیعی و کنسرت ‌ها است .
* سینمای روباز هر ساله در طول تابستان دایر است .

آدرس : دارآباد

allmuseums.com

موزه بانک در استان تهران

ساختمان موزه بانک یکی از قدیمی ترین بناهایی است که به نام بانک شاهنشاهی ایران در سال 1267 تاسیس شد و به موجب امتیازی که از طرف ناصر الدین شاه به شخصی انگلیسی به نام بارون جولیوس دو رویتر موسس خبرگزاری رویتر اعطا شد و کار خود را در همان زمان آغاز کرد .
ساختمان موزه با قدمتی بیش از یک قرن ، بنایی آجری است با مساحت قریب به 1500 متر مربع که از سه طبقه مجزا شامل زیرزمین ، هم کف ، و فوقانی تشکیل یافته است و با سه مسیر جداگانه به محوطه اصلی ساختمان که مشرف به فضای سبز است ، متصل می گردد .
در حال حاضر ، طبقه هم کف و فوقانی با تلاش مسئولان بانک و هنرمندان مرمت و بازسازی گردیده و به نمایش آثار بانکی و فرهنگی ، مشتمل بر اسناد ، اشیا و تابلو های قدیمی متعلق به بانک اختصاص یافته است .
در این موزه مجموعه آلبوم بازی های المپیک کانادا ( 1976 ) و سکه های طلا ی یادبود افتتاح بانک ملی ، سکه های مدور به مناسبت پنجاهمین سال شاهنشاهی پهلوی و یک جفت دکمه سردست اشرفی طلا مربوط به عزیز الله خان سردار بجنوردی با زنجیر و گیره مربوط به دوره قاجاریه ( 1297) و هم چنین اسکناس های سه تومانی ، پنج تومانی ، ده تومانی ، و ... از دوره قاجاریه ، و نیز ماشین های فاسیت پریما ساخت ایتالیا ، ماشین تایپ اپتیما و .... به نمایش گذاشته شده است .
بانک شاهی ایران در مدت کار خود در ایران با موانع و مشکلاتی مواجه بود که مهم‌ترین آن‌ها را باید رقابت صرافان ایران‌، رقابت بانک استقراضی روس‌، تنزل بهای نقره و لطمات ناشی از لشکرکشی متفقین و متحدین به ایران در جنگ جهانی اول نام برد .
در نخستین سال‌ های پس از جنگ جهانی اول ، بانک به علت داشتن حق نشر اسکناس ‌، هم‌ چنان مقام اول را در اقتصاد ایران دارا بود ، تا آن که در 1309 ش ‌، حق نشر اسکناس از طرف دولت ایران باز خرید و انتشار اسکناس به بانک ملی واگذار شد .
آخرین بانکی که قبل از انقلاب در این ساختمان فعالیت داشت بانک بازرگانی ایران بود و سرانجام در 29 آذر 1358، بنا به تصویب مجمع عمومی بانک ‌ها ، بانک تجارت از ادغام 11 بانک تشکیل گردید .

نشانی : میدان امام خمینی ، خیابان فردوسی ، کوچه طبس ، بانک سپه اداره مرکزی .

tehraan.persianblog.ir
allmuseums.com

موزه ایران باستان - موزه ملی ایران در استان تهران

موزه ی ملی ایران که عملیات ساخت آن در سال ١٣١٣ خ . آغاز و در سال ١٣١٦ در دو قسمت مجزا به بهره برداری رسید ، نه تنها بزرگترین موزه ی باستان شناسی و تاریخ ایران است ، بلکه از نظر حجم ، کیفیت و تنوع آثار یکی از چند موزه ی بزرگ جهان و به عنوان موزه ی مادر محسوب می شود . موزه ی ملی از دو بخش و ساختمان مجزا تشکیل شده است : موزه ی ایران باستان که تاریخ تاسیس آن همان ١٣١٦ است و موزه ی دوره ی اسلامی که در سال ١٣٧٥ رسما افتتاح شد .
در سال ١٣٠٨ خورشیدی ، به دنبال تصویب قانون حفظ آثار ملی ، انجمن آثار ملی تشکیل شد و به منظور حفظ آثار تاریخی ایران ، تهیه ی نقشه ی بنای موزه ی ایران باستان ، با الهام از بنای طاق کسری ( تیسفون ) توسط معمار فرانسوی ، آندره گدار آغاز گردید که در آن تاریخ مدیر باستان شناسی ایران هم بود . رنگ آجرهای ساختمان موزه قرمز انتخاب شد تا یادآور معماری عصر ساسانی باشد . بنای موزه حدود ١١٠٠٠ مترمربع و ساختمان اصلی آن سه طبقه است .
در حال حاضر موزه ی ملی ایران با دو موزه ی ایران باستان و دوره ی اسلامی زیر بنای بیش از بیست هزار متر مربع در زمینی به مساحت ١٨٠٠٠متر مربع و با حدود ٠٠٠/٣٠٠ هزار شئ تاریخی از زمان های مختلف تاریخی ایران ، بهترین موزه در جهان در ارتباط با فرهنگ ، هنر و تاریخ ایران است . قدیمی ترین اثری که نشانگر حضور انسان در فلات ایران است ، مربوط به ششصد هزار سال پیش است که در این موزه نگهداری می شود . اشیای مختلفی که در طی سالیان گذشته به صورت علمی و غیر علمی کشف شده اند در قسمت زیرزمین موزه ی ایران باستان قرار دارند که پس از کارشناسی و تحقیقات علمی به تالارهای اصلی نمایش آثار منتقل می شوند .
گنجینه ی ملی ایران ، آثار فرهنگی هنری خود را که از ابزارهای سنگی دوران حجر شروع و به اشیا و وسایل مورد استفاده ی انسان های عصر آهن ختم می شود در بخش پیش از تاریخ موزه متمرکز کرده است . اشیای موجود در این بخش که از مواد مختلفی چون سفال فلز ، سنگ عاج ، قیر و ... ساخته شده اند از طریق کاوش هی علمی باستان شناسی یا به طور اتفاقی از محوطه های پیش از تاریخ ایران کشف شده اند . قدیمی ترین آثار به نمایش درآمده در موزه ، تیغه های سنگی کشف رود است که در بررسی های باستان شناسانه ی سال ٥٤ ١٣٥٣ در ناحیه ی خراسان و در کنار رودخانه ی کشف رود به دست آمدند . در ارتباط با قدمت این اشیا نظریات مختلفی ارایه شده است . از جمله این که بررسی های کلود تیبو نشان می دهد که قدمت این اشیا بین هشتصد هزار تا یک میلیون سال است و برخی دیگر نیز قدمت آنها را بین ششصد تا هفتصد هزار سال می دانند . بر اساس نظریه ی تیبو این دوره کهن ترین دوران شناخته شده از پیدایش انسان در ایران است .
نمونه ی دیگر از این ابزارهای سنگی ، دست افزاری است که در بررسی منطقه ی حوضه ی مسیله در ٥٠ کیلومتری جنوب ورامین توسط آقای دکتر صادق ملک شهمیرزادی به دست آمده است . این گروه از آثار مربوط به ٤٥ هزار تا ٦٠ هزار سال قبل استا .
قدیمی ترین آثاری که در آن تفکرات مذهبی و معنوی انسان پیش از تاریخ جلوه گر است ، پیکرک های انسانی و حیوانی کشف شده از تپه ی سراب در شرق کرمانشاه است .
خود بخش ایران باستان نیز از چند زیر مجموعه تشکیل شده :
آثار مربوط به این مجموعه هزاره قبل از میلاد و زمان های دورتر از آن را شامل می شود . که از تپه های باستانی ایران از جمله سیلک کاشان - شوش دانیال - حسنلو آذربایجان و ... کشف شده اند . ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که مورخین تمدن جوامع جمعیتی پیش از ورود آریایی ها در ایران را متاثر از بین النهرین می دانسته اند . اما با قاچاق اشیا جیرفت و بررسی های بعدی کارشناسان مشخص گردید تمدن جیرفت نه تنها کم سابقه تر از بین النهرین نیست بلکه هم عصر یا حتی با سابقه تر از آن است .
ساکنان سرزمین ایران پیش از ورود آریائی ها ایلامی ها بوده اند که خاستگاه اصلی قلمروشان بیشتر در استان های خوزستان – بوشهر – لرستان - چهارمحال بختیاری - کهکیلویه و بویر احمد بوده است . نمونه بارز سایت های تاریخی مربوط به آن دوره در چغازنبیل - هفت تپه – شوش - ایذه و .... هنوز موجود است . کاوش های مربوط به ایلامیان را فرانسه انجام داده تا آنجا که در موزه لوور تعداد آثار مربوط به ایلامیان بیش از تعداد آثاری ست که ما از آنها داریم .
از جالب ترین اشیا مربوط به دوران ایلامیان در موزه لوح قانون حمورابی است که اصل آن در موزه لوور پاریس نگهداری می شود . حمورابی که پادشاه بابل بوده و دوان حکومتش یکی از ادوار طلایی تمدن بابل بوده در یکی از جنگ ها با شاه ایلامی شکست می خورد و شاه ایلامی لوح قانون را به شوش می آورد . مفاد این قانون حتی امروزه نیز بسیار مترقی است .
اما اولین حکومتی که متشکل از اقوام آریایی است را مادها در غرب ایران به مرکزیت هگمتانه ( همدان ) و استان های همجوار آن تشکیل می دهند . این حکومت نیز مانند ایلامی ها بیشتر بعنوان یک حکومت محلی تلقی می شود . اولین امپراطوری ایران و جهان به دست کوروش کبیر و با نام هخامنشیان تاسیس شد .
نمونه هایی از سر ستون های تخت جمشید در موزه ایران باستان

شیوه حکومتداری هخامنشیان از منشور حقوق کوروش گرفته تا چاپارخانه ها - بازرسان دولتی - تسامح و مدارامداری پادشاهان هخامنش نسبت به آزاد گذاشتن مردم هر سرزمینی که فتح می کردند در پرستش خدایانشان و هزاران نکته دیگر که بخشی از آن در وصیت داریوش به خشایارشاه آمده همه و همه شکوه و عظمت ایران آن دوران را زبانزد عام و خاص برای جهانیان کرده است . پس از حمله اسکندر و مرگ او ایران به یکی از جانشینان وی به نام سلوکس رسید که سلسله سلوکیان را تشکیل داد .

البته هنر ( از جمله شعر و موسیقی و نقاشی ) معماری و ... در این دوران گسترش و پیشرفت چشمگیری داشت . که نمونه بارز آن را می توان امروزه در محوطه باستانی بیشابور ( شهرستان کازرون ) و شهر گور ( شهرستان فیروزآباد ) کاخ کسری در تیسفون عراق و ... مشاهده کرد .



meyestan.persianblog.ir
tavoosonline.com

موزه استاد صبا در استان تهران

استاد ابوالحسن صبا از اساتید بزرگ موسیقی اصیل ایران است‌ . او درسال۱۲۸۱ه .ش ، در تهران متولد شد . پدرش‌ ، ابوالقاسم کمال ‌السلطنه‌ فرزند محمد جعفر خان صدرالحکما ، فرزند محمود خان صبا ، شاعر و نقاش بلند آوازه عهد ناصری‌ ، و از مردان فاضل و هنر دوست عصر خویش بود . کمال ‌السلطنه طبیب و ادیب و دوست‌ دار موسیقی بود . سه تار را دل ‌نشین می ‌نواخت و اولین استاد پسرش بود . صبا علاوه بر نوازندگی گاه آهنگ نیز می ‌ساخت و علاوه بر موسیقی‌ ادبیات کلاسیک ایران را به خوبی می ‌شناخت و زبان انگلیسی را می دانست‌ . او به پرورش گل نیز علاقه ‌مند بود . ساز اصلی استاد ویولن بود که آن را نزد حسین ‌خان هنگ آفرین فراگرفت‌ . هم ‌چنین سنتور را نزد علی ‌اکبر شاهی و حبیب سماعی‌ ، کمانچه را نزد حسین‌خان اسماعیل ‌زاده‌ ، ضرب را نزد حاجی ‌خان ضربی‌ ، نی را نزد اکبر خان‌ ، تار را نزد استاد علی‌ نقی وزیری و سه تار را در مکتب استاد میرزا عبدالله و غلامحسین درویش به کمال رسانید . در جوانی به مدرسه کمال ‌الملک رفت و نقاشی را فراگرفت‌ . همچنین‌ ، مهارت ‌هایی چون سوهان کاری‌ ، نجاری‌ ، ریخته‌ گری‌ ، معرق ‌کاری و خاتم ‌کاری به دست آورد که بعداً در ساختن آلات موسیقی به کار بست‌ .
صبا در شب جمعه ۲۹ آذر ماه سال ۱۳۳۶ ، در ۵۵ سالگی به علت ناراحتی قلبی چشم از جهان فروبست‌ . بعد از مرگ استاد ، بر طبق وصیت ایشان و به خاطر تجلیل و قدردانی از این هنرمند نامی‌ ، خانه ایشان در ۲۹ آبان سال۱۳۵۳ ، به موزه تبدیل گردید و همسر ایشان ، به کمک فرزندان استاد ، اشیا و لوازم متعلق به استاد را جمع آوری و به موزه اهدا کردند .
به ‌طور کلی‌ ، موزه صبا به دو بخش تقسیم می ‌شود : بخش اول شامل سازها ، لوازم شخصی و آثار استاد از جمله ردیف‌ های موسیقی است‌ و بخش دوم اختصاص به کارهای دستی خانم صبا ، همسر استاد صبا ، دارد که شامل مجموعه تندیس ‌های مومی و لباس ‌های محلی و سنتی ایران قدیم است‌ . و از جمله تألیف ها و یادداشت های استاد در زمینه هنر موسیقی ، نامه ها ، اسناد و نوشته های رسمی ، عکس ها ، تابلوهای نقاشی و اشیاء و اموال شخصی وی به نمایش در آمده اند . در این موزه نمونه هایی از نقاشی های صبا نیز به چشم می خورد .
در حال حاضر ، موزه فعال است‌ ولی به مرمت نیاز دارد .

آدرس : خيابان ظهيرالاسلام

ketabeavval.ir
tebyan.net

موزه آبگینه در استان تهران

ساختمان موزه آبگینه به خودی خود می ‌تواند برای علاقه ‌مندان بسیار دیدنی باشد . این ساختمان متعلق به قوام‌ السلطنه ، وزیر احمد شاه قاجار ، بوده است . این ساختمان در دو طبقه و پنج تالار ساخته شده است‌ . تالار یک و دو در طبقه اول و تالار های دیگر در طبقه فوقانی قرار دارد . در تالار شماره دو ( بلور ) قدیمی ‌ترین شیشه ها و لوله های شیشه ی و سفال‌ ها قرار داده شده است‌ . طراح ویترین‌ های موزه مهندسی اتریشی به نام هانس هولین است . تزیینات بنا شامل منبت کاری چهارچوب در ها و پله ها است و آجر کاری نما که در 50 نوع ‌است .
گچ ‌بری موزه شامل دو دوره است‌ : دوران قوام‌ ، و سبک غربی در زمان سفارت مصر و آینه ‌کاری ‌های طبقه دوم ، که مربوط به دوره قاجار است‌ . موزه آبگینه در واقع موزه تخصصی شیشه و سفال است .
این مجموعه تا 1330 محل سکونت و کار قوام ‌السلطنه بود و بعد از آن مدت هفت سال در اختیار سفارت مصر قرار گرفت . بعد از آن ، به ترتیب سفارت افغانستان‌ ، بانک بازرگانی و در سال 1355 با همکاری مهندسان ایرانی و اتریشی تغییرات آن شروع شد .
ساختمان موزه هشت ضلعی است و در باغی به مساحت 7000 مترمربع قرار دارد . طرح‌های بدیع و در و پنجره های نفیس که بسیار خوب نگه‌ داری شده اند ، یادآور معماری عصر سلجوقی است و می ‌تواند الهام بخش معماران معاصر بری طرح‌ های سبک کلاسیک ‌باشد .
طراحی داخلی این بنا توسط " هانز هولاین " معمار اتریشی در سال 1977 انجام شده است .

تالارهای موزه
تالار مینا
در این تالار ، اشیای شیشه ای و سفالین متعلق به هزاره های اول و دوم پیش از میلاد عرضه شده اند . این ظروف بیشتر عطر دان های کوچکی بوده اند که از شیشه آبی یا لاجوردی مت ، همراه با خطوط تزیینی رنگارنگ ساخته می شده اند . در ایرن ، در زیگورات چغازنبیل ، ( بزرگترین پرستشگاه ایرانیان در هزاره دوم پیش از میلاد ) هزاران میله رنگارنگ شیشه ای به کار رفته که در حفاری های این معبد به دست آمده و به عنوان میله پنجره های معبد از آنها استفاده شده است . علاوه براین میله ها تزیینات موزاییک شیشه ای بر روی دیوارهای معبد ، عطردان ها ، روغن دان های کوچک شیشه ای و خمیر شیشه نشانگر گسترش صنعت شیشه گری در اواخر هزاره دوم پیش از میلاد در جنوب غربی ایران است و در واقع در تالار مینا نمونه هایی از سفالینه های هزاره های اول و دوم پیش از میلاد تا دوران اشکانیان عرضه شده است .

تالار بلور
در این تالار ، آثار شیشه ای مربوط به هزاره اول پیش از میلد ، با تزیینات قالبی ، نقوش تراش و فشرده عرضه شده است . صنعت شیشه گری در هزاره اول پیش از میلاد در نواحی غربی آسیا شامل سوریه ، بین النهرین و ایران پیشرفت قابل توجهی داشته و ساختن شیشه های قالبی ضخیم رواج یافته بود ، ضمن این که شیشه گرها روش حککی و تراش شیشه را نیز به کار می گرفتند . در دوران ساسانین ، روش تراش شیشه در ایران به اوج رسید و ظروف تراشدار ساسانی به اقصا نقاط دنیا صادر شد .در این دورن ، گذشته از روش تراش ، روش های دیگری نیز در ساخت ظروف شیشه ای به کار گرفته شدند که از آن جمله می توان به روش تزیینات استامپی ، روش تزیینات افزوده و روش دمیدن در قالب های نقشدار اشاره کرد .

تالار صدف
این تالار نمونه هایی از آثار شیشه ای و سفالین متعلق به سده های سوم تا هفتم هجری را در خود جای داده است .در اواخر سده سوم و سراسر سده چهارم هجری که زمان شکوفایی اغلب هنرها و صنایع ایرانی بود ، شیشه گرها در شهرهای نیشابور ، ری ، ساوه و گرگان به تولید ظروف شیشه ای نفیس اشتغال داشتند . از سده چهارم هجری نقاشی روی شیشه رواج یافت و این آغازی بود بر ساختن شیشه های مینایی که در سده ششم هجری در سوریه تولید می شد .

تالار زرین
سفالینه های عرضه شده در این تالار را ظروف کتیبه دار متعلق به سده های چهارم تا هفتم هجری تشکیل می دهد که در انواع زرین فام ، مینایی ، فیروزه ای و لعاب دار با پوشش گل سفید عرضه شده و بر روی این سفالینه ها عموماً ضرب المثل ها ، دعاهای خیر ، اشعار نظامی و فردوسی و اشعار عربی به چشم می خورد .

تالار لاجورد
شامل تالار لاجورد یک و دو می شود و اشیای آن شامل ظروف شیشه ای متعلق به سده های یازدهم تا سیزدهم هجری و ظروف سفالین و بدل چینی متعلق به سده های دهم تا دوازدهم هجری است .
از دیگر قسمت های موزه می توان به کتابخانه با چهار هزار جلد کتاب فارسی و لاتین در زمینه تاریخ ، باستان شناسی و هنر اشاره کرد که همزمان با ساختمان موزه افتتاح شده و به صورت تخصصی فعالیت می کند . همچنین موزه شامل یک نمایشگاه موقت است که به منظور نمایش آثار هنرمندان معاصر و معرفی آثار سفالین و شیشه معاصر اختصاص یافته و نیز کلاس های آموزشی موزه که به منظور ترویج هنر تراش شیشه ، سفالگری ، طراحی و نقاشی به صورت ترمی هنرجو می پذیرد .

به دلیل نحوه ساخت بنا و معماری ، نورپردازی داخل تالارها و اشیای موجود در آن ، این موزه جزو یکی از پربیننده ترین موزه های ایران است . موزه آبگینه و سفالینه های ایران در خیابان جمهوری ، خیابان سی تیر واقع شده و به جز دوشنبه ها همه روزه از ساعت ۹ تا ۱۸ آماده پذیرایی از بازدیدکنندگان است .

persiangraphic.com
anobanini.ir

محله و دهکده فرحزاد در استان تهران

محله و دهکده‌ ( قریه ) فرحزاد از محله های قدیمی شمال تهران بین تجریش و کن است که از گذشته به ‌صورت روستایی در مسیر جاده امامزاده داوود استقرار داشته و به مرور زمان و در اثر توسعه پایتخت به‌ صورت محله ای از شهر تهران درآمده است . این منطقه شمالی به دلیل هوای با طراوت و فرح انگیزش به همین نام معروف است ‌. فرحزاد در گذشته یکی از مناطق خوش آب و هوای تهران بوده و در تابستان به خاطر توتستان ‌های پر بارش پذیرای اهالی شهر است ‌. در حال حاضر نیز ، فرحزاد گردشگاه خوبی برای شهروندان تهرانی است .

نام این قریه نیز در کتاب منطقه الطالبیه آمده اما به شکل فرزاد که املای صحیح قدیم آن فره زاد بوده و بعد ها این نام به ‌صورت فرح ‌زاد درآمده که به معنی محل زایش و پیدایش شادی است .

فرحزاد از توابع شمیرانات است و این محله در منطقه 2 شهرداری تهران واقع شده است . ضلع شمالی این محدوده به دامنه های ارتفاعات رشته کوه البرز منتهی می شود ( ارتفاع 1800 متر از سطح دریا که حد شمالی شهر تهران است ) . ضلع غربی آن به دره و رودخانه فرحزاد محدود می شود که از دامنه های البرز آغاز شده و تا بزرگراه یادگار امام محدوده محله را تعیین می کند . از سمت شرق نیز خیابان گلپاد و جاده قدیم امامزاده داوود و همچنین مرز بین شهرک ‌های مسکونی و تپه های مشرف به منطقه فرحزاد به‌ عنوان مرز شرقی محله شناخته می شوند . خیابان ‌های کوهسار و صحرا نیز تشکیل دهنده محدوده جنوبی فرحزاد هستند .

روستای فرحزاد از بخش‌ های خوش ‌آب و هوای شمال تهران به حساب می‌ آمده است و هنوز نیز درصد بالایی از اهالی این محله را ساکنان قدیمی ده فرحزاد تشکیل می‌ دهند ، اما در اثر توسعه شهر تهران ، در دهه های گذشته شاهد مهاجرت افراد با قومیت ‌های متفاوت به این محله بودیم . در حال حاضر این محله داری حدود 20 هزار نفر جمعیت است که علاوه بر اهالی بومی ، عمدتا شامل اقوام قوچانی ، ترک ‌زبن ، قزوینی و غیره می شوند .

درصد بالایی از افراد این محله را کودکان زیر 10 سال تشکیل داده اند ( در حدود 4/38 درصد ) . این امر سبب شده است تا ضرورت توجه به مشکلات و مسائل اجتماعی در این محله بیشتر مورد توجه قرار گیرد .
بقعه امام ‌زاده معصوم صالح نیز در شمال شرقی فرحزاد ، در دهانه کوهستان واقع است که گنبد یک پوش آجری دارد و تاریخ ساختمان آن بر لوح سنگی نوشته و روی مرقد داخل ضریح نصب شده است ‌.

فرحزاد از ۳ محله تشکیل شده ‌است : محله فرحزاد بالا ( شمال اتوبان یادگار امام ) ، فرحزاد پائین ( جنوب اتوبان یادگار امام ) و محله امامزاده ( صالح ) .
سازمان زیباسازی شهرداری تهران نیز در طرحی با عنوان « ساماندهی تفرجگاه ‌های تهران » که در ۲۹ آبان ۱۳۸۶ کلنگ زنی شده ‌است ، در حال محوطه سازی و ساخت باغ تراس در قسمتی از این محله ‌است .

ضرب‌ المثل فارسی : « تو بگو ف ، من میگم فرحزاد ! »

hamshahrionline.ir ، ketabeavval.ir

گورستان باستانی قیطریه در استان تهران

مجموعه تپه های قیطریهدر شمال تهران و در دامنه رشته جبال البرز واقع است . این تپه ها از چین و شکن ها و پستی بلندی های به هم پیوسته و موازی تشکیل شده اند . در گذشته قیطریه روستای کوچکی از بخش شمیران شهرستان تهران به شمار می رفت و تهران و شمیران هر دو قریه هایی از قرای شهر ری بودند . جمع مساحت محوطه کاوش شده در این تپه ، بیش از 5000 متر مربع است که در ترانشه ها و گمانه ها تعدادی گور باستانی و تعدادی ظروف سفالی از این گور ها که بالغ بر 2500 قطع هستند به دست آمد . علاوه بر این ظروف سفالین ، تعدادی ابزار برنزی و زیور آلات نیز به دست آمد . آلات برنزی کشف شده شامل قمه ، سر تیر ( پیکان ) ، کارد آشپزخانه ، گزن برش ، چرم ، تیغه گلیم بافی ، درفش ، سوزن ، سنجاق مو و موی بند و زیورآلاتی چون گوشواره ، انگشتر ، دستبند ، آیینه ، دکمه لباس و وسایل آرایش بانوان و ... است . فراوانی میراث سه هزار ساله شهر مردگان قیطریه تاکنون در هیچ تپه باستانی سابقه نداشته است . چون وجود گورستانی با این وسعت در دوره باستانی ، آن هم در حوزه تهران ، نشانه زندگی و حیات مادی در این تپه ها و اطراف آن تلقی می شود معذلک گروه حفاری تپه قیطریه موفق به یافتن معماری مساکن اقوام ساکن قیطریه در سه هزار سال پیش نشد .

هنگام حفاری معلوم شد که در نقاطی از تپه و اطراف آن ، زمین در یک متری به صخره سنگی ختم می شود . گورستان قیطریه نشانه ای از اسکان اقوامی در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد در این ناحیه بود . در قیطریه مردگان را با لباس و پوشش های رایج زمانه دفن می کردند و این معنا را از تکه های تکمه های لباس ، سنجاق های سربند مردان و زنان ، زینت آلات ، گردن بند ها ، بازوبند ها ، خلخال ، النگو ، انگشتری و ... که همراه اجساد یافت می شود ، می توان تشخیص داد . در خاکسپاری مردگان باستانی قیطریه جهت و سمت خاصی رعایت نشده و فقط اموات به صورت خم شده و جنینی استقرار یافته اند . البته این جزیی از آداب و رسوم زمانه بود ، ولی چنان که به تجربه دریافت شده ، سمت و جهت تدفین و کیفیت استقرار چند گونه بوده است:
پنجاه درصد اجساد عموماً در پهلوی چپ و به حالت جنینی قرار گرفته اند و صورت آنها رو به طلوع آفتاب قرار داشت . شاید این چنین استقراری از اینجا ناشی شده که متوفای نیمه شب را ، اقوام و بستگانش در صبح گاه و با سرزدن آفتاب به خاک سپرده اند .
tebyan .net

کاخ نیاوران در استان تهران

حکومت پادشاهان قاجار که تا سال 1925 م به طول انجامید سبب رونق یافتن تهران که تا ‌آن زمان دهکده‌ ای در دامنه کوه‌ های البرز بود شد . تا آن زمان در تهران جز باغ‌ های بزرگ با انواع مختلف و متعدد درختان ، به خصوص درخت چنار ، چیزی یافت نمی ‌شد . با ‌آغاز حکومت قاجار ها ، آقا محمد ‌خان قاجار و فتحعلی ‌شاه که بعداً جانشین او شد ، باعث دگرگونی شهر تهران شدند . شهر تهران زیر نظر فتحعلی‌ شاه (1834ـ 1797) دوباره احیا شد . او اقامتگاه سلطنتی را تزیین کرد و دستور ساخت محل سکونتی به نام بادگیر و اندرونیش را داد .
گستردگی شهر تهران از قرن نوزدهم آغاز شد . فتحعلی ‌شاه و جانشینانش تعدادی باغ در شمال تهران ، بر دامنه‌ های رشته کوه البرز بنا کردند که بعد ها منطقه ییلاقی شمال تهران را تشکیل داد ، یکی از این کاخ‌ های سلطنتی کوهپایه ‌ای ، کاخ نیاوران است که گذار زمانی طولانی به درازی یکصد و شصت سال در دوران پر فراز و نشیب تاریخ معاصر ایران ، وقوع حوادث گوناگون و برگزاری مجالس ، مراسم و مناسبت‌ های بسیار در عرصه کاخ باشکوه « صاحبقرانیه » ، این عمارت عظیم ییلاقی پادشاه قاجاری را به مثابه فضایی شاخص در صحنه وقایع سیاسی دو قرن اخیر در ایران مطرح می ‌کند .
قصر نیاوران در باغی در دهکده نیاوران ساخته شد ، فتحعلی شاه و محمد‌شاه هر یک منزلگاه ییلاقی در این مکان ساخته بودند و ناصر الدین شاه با تخریب آن ، خود قصر نیاوران را ساخت . در سی ‌امین سال حکومت ناصر الدین شاه ، قصر نیاوران به قصر صاحبقرانیه تغییر نام یافت .
ساخت اولین بنای قصر نیاوران در سال 1267 هـ .ق آغاز شد . این قصر در سال‌ های بعد بار دیگر ساخته و یا در شکل ظاهری آن تغییرات عمده‌ ای لحاظ شد . همان گونه که ذکر شد ، در سال 1267هـ . ق ناصر الدین شاه دستور داد عمارت جدید سلطانی را در قصبه نیاوران بنا کنند و بازاری مشتمل بر یکصد باب دکان در نیاوران بسازند .
در سال 1268 هـ . ق ناصرالدین شاه دستور عزل میرزا تقی ‌خان امیر کبیر از صدارت را داد و به جای وی میرزا آقاخان نوری به صدارت نشست . در همین سال در قصر نیاوران مراسم سلام عید فطر به طور رسمی صورت گرفت و تشریفات رسمی نظام انجام شد و برای اولین بار در این قصر هیئت‌ های خارجی به حضور ناصر الدین‌ شاه رسیدند . با برگزاری این مراسم باشکوه ، قصر نیاوران در کنار دیگر قصر های ناصری قرار گرفت . هر چند قبل از اتمام کار های ساختمانی آن ، ناصر‌الدین شاه در آن بیتوته کرده بود .
بنابر گفته ‌ها ، در سال 1276 هـ . ق اعتماد ‌السلطنه از قصری که باشکوهش می‌ نامیدند و از آن به عنوان یکی از « قصور رفیع‌ البنا و با روح و صفا » یاد می‌ کردند ، ایراد گرفت و به همین دلیل ، بعد از گذشت چندی قصر سلطنت ‌آباد ساخته شد . به احتمال فراوان در این دوره زمانی تا سال 1297 هـ .ق که تحولی کلی در عمارت نیاوران صورت می‌گیرد ، شاه و نزدیکانش برای تجدید بنا در شکل ساختمانی قصر نیاوران ، رایزنی ‌های فراوان داشتند . در زمان مظفر ‌الدین شاه ، دیواری از شرق به غرب در قسمت شمالی صاحبقرانیه کشدیند . در زمان احمد‌ شاه هم دیواری در شمال قصر جهان‌ نما کشیدند و قصر و دیوارخانه را از محل حرم جدا کردند . در زمان پهلوی اول مقداری از دیوار میان دیوانخانه و حرم‌ سرا را که به دستور مظفر ‌الدین شاه کشیده شده بود ، خراب کردند تا ساختمان جهان ‌نما با خوابگاه اندرون و سایر ساختمان‌ ها ارتباط پیدا کند .
متأسفانه از نام معمار قصر نیاوران اطلاعی در دست نیست . درمتون به نام برخی از معمار باشی ‌های سلطنتی که هم‌ زمان با آغاز ساخت و ساز نیاوران مشغول به کار بودند بر می‌ خوریم . یکی از آنان محمد ‌تقی خان معمار باشی است . محمد ‌تقی خان معمار باشی معمار مدرسه دارالفنون هم بوده است و به احتمال فراوان معمار قصر نیاوران در سال 1268 هـ .ق نیز هم او بوده است .
شاعرانه‌ ترین کاخ دوران قاجار با خصوصیات منحصر به فرد و جاذبه و آراستگی ، کاخ احمد شاهی است که متأسفانه فاقد تاریخچه ‌ای در زمینه ساخت و ساز و دوران بهره برداری است و شاید تنها اشاره به لفظ احمد شاهی آن را با آخرین پادشاه قاجاریه و تاریخ ساخت آن را به دوران حکومت کوتاه مدت این شاه جوان مرتبط می‌ سازد .
بنابر برخی نقل قول ‌ها ، کاخ مذکور را احمد شاه برای همسر گرجی خود بنا نموده بود . چنانکه از تاریخ دوران پهلوی بر می ‌آید ، عمارت مذکور در دوران پهلوی اول محل اقامت ولیعهد و همسر نخستین وی سامان یافته و از آن هنگام در مقاطعی از زمان ، توسط این خاندان مورد استفاده قرار می ‌گرفته است .
در دوره کوتاهی کاخ احمد‌شاهی به صورت دفتر کار محمد‌رضا پهلوی عملکردی اداری یافت و سپس با اعمال آخرین تغییرات معماری داخلی در دوران حکومت پهلوی دوم در آن ، به عنوان اقامتگاه اصلی ولیعهد مجدداً به بهره‌ برداری رسید و تا سال 1357 خورشیدی محل اقامت و دفتر وی محسوب می ‌شده است .
آخرین کاخی که تاریخچه آن مطرح می ‌شود ، کاخ نیاوران در ضلع شمال شرقی مجموعه است . این کاخ توسط مهندس محسن فروغی و استاد عباس دهقانی طراحی شده است و مهندسین مشاور ناظر بر اجرا ، شرکت مهندسین مشاور عبدالعزیر فرمانفرمائیان و همکاران و سازنده بنا شرکت ساختمانی ماپ بوده ‌اند . در ابتدا این کاخ را به عنوان محلی برای پذیرایی و اقامت رؤسای کشور ها و میهمانان عالیرتبه دربار طراحی و منظور نموده بودند ، اما در حین عملیات اجرایی با اعمال تغییرات در کاربری ، به محل سکونت پهلوی دوم و خانواده وی برای ایام مختلف سال به غیر از فصل تابستان اختصاص یافت .

محوطه کاخ نیاوران
کاخ نیاوران ، واقع در گوشه شمال شرقی باغ نیاوران ، کاخ اصلی در مجموعه نیاوران به حساب می ‌آید که در میدان نیاوران تهران واقع شده است .
عملیات احداث این کاخ به دستور محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۳۷آغاز گردید و با وقفه ای که در ساخت آن پیش آمد در سال ۱۳۴۶ به اتمام رسید .
این بنا با مساحتی در حدود ۹۰۰۰ متر مربع در دو طبقه و یک نیم طبقه احداث و در ابتدا به عنوان محلی برای پذیرایی میهمانان خارجی در نظر گرفته شد ، اما پس از پایان ساخت به محل سکونت محمدرضا پهلوی و خانواده اش اختصاص یافت .
طراح بنا محسن فروغی بود که طرح خود را بیشتر از معماری ایرانی و تلفیقی از هنر پیش و پس از اسلام الهام گرفته بود . همچنین گچبری توسط استاد عبداللهی ، آینه کاری توسط استاد علی اصغر و کاشی کاری نمای خارجی توسط استاد ابراهیم کاظم پور انجام شده است .
این مجموعه در شمال شرق تهران ( شمیرانات ) قرار دارد . شکل گیری آن به نخستین سال های سلسله قاجار بازمی گردد . این مجموعه که پس از انقلاب اسلامی به مجموعه ای موزه ای تبدیل شده است تا سال 1378 با مجموعه سعدآباد بطور مشترک اداره می گردید و از آغاز سال 1379 رسماًٌ مستقل شد . اکنون با در بر گرفتن 5 موزه ( کاخ اختصاصی نیاوران ، کاخ صاحبقرانیه ، کوشک احمد شاهی ، موزه جهان نما ، کتابخانه اختصاصی ) و فضا های فرهنگی دیگر همانند تالار آبی ، سینمای اختصاصی و گالری جهان نما و همچنین باغ نیاوران که از باغ های سه گانه ییلاقی و بزرگ شمال قدیم بوده است جاذبه هایی از تاریخ ، فرهنگ و طبیعت را به تماشا گذاشته است .
در تارنمای مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران می توان به اطلاعاتی مفید درباره تاریخچه ، موزه ها ، مجموعه آثار ، مرمت ، خدمات فرهنگی آموزشی ، امکانات برای کودکان ، مرکز اسناد ، تازه ها ، کیفیت ارتباط با این مجموعه و تارنمای برخی دیگر از موزه ها را یافت .

تاریخچه
از زیبایی و جذابیت طبیعی و تاریخی فراوانی برخوردار می باشد . بناهای این مجموعه متعلق به دوره های قاجار و پهلوی می باشد .
ابتدا شاهان قاجار این مکان خوش آب و هوا را جهت اقامت ییلاقی خویش برگزیدند . فتحعلی شاه قاجار برای تفریحات تابستانی خود دستور می دهد تا در منطقه ای خوش آب و هوا خارج از شهر تهران که وسعتی بسیار کمتر از امروز داشت باغی مصفا بسازند . درکنار روستایی که « گُرده وی » یا « گُرده به » خوانده می شد و در نیاوران امروز قرار داشت به جای نیزاری که در همسایگی روستا واقع بود باغ را ساختند . باغ ییلاقی فتحعلی شاه که در جای نیزار ایجاد شد را « نی آوران » نامیدند که بعدا به نام « نیاوران » مشهور شد . محمد شاه نیز در همین باغ بنای کوچک و ساده ای بنا کرد و به دنبال او ناصرالدین شاه « کاخ صاحبقرانیه » را در این باغ ساخت . آخرین بنایی که در دوران قاجار در این باغ ساخته شد مشهور به کوشک احمدشاهی است .
در زمان حکومت پهلوی دوم ، برخی از بناهای کوچک این باغ تخریب شد و کاخ اختصاصی نیاوران با سبکی مدرن جهت سکونت وی و خانواده اش ساخته شد .
اکنون محوطه کاخ شامل کاخ اختصاصی نیاوران ، کاخ صاحبقرانیه ، کوشک احمدشاهی و گلخانه ها و مدرسه اختصاصی پهلوی می باشد .
در سال 1357 این کاخ توسط نیروهای انقلابی تسخیر شد و در سال 1360 به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تحویل داده شد . در سال 1365 کاخ موزه نیاوران برای اولین بار گشایش یافت . در سال 1368 مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی در محل مدرسه اختصاصی راه اندازی شد و یکسال بعد فضاهای جانبی آن به خوابگاه پسران اختصاص یافت . در سالهای بعد موزه جهان نما (1376) ، کاخ صاحبقرانیه (1377) و کوشک احمدشاهی (1379) نیز در معرض بازدید عموم قرار گرفت .

در داخل کاخ از آن جمله می توان به سینمای اختصاصی ، اتاق غذاخوری ، سالن پذیرایی ، اتاق انتظار و راهروهای فرعی و همچنین تالار آبی اشاره کرد .
در نیم طبقه این بنا اتاق کار ، اتاق کنفرانس و دفتر منشی فرح دیبا ، اتاق خواب لیلا و اتاق ندیمه او قرار دارد .
اتاقی نیز در مسیر راه پله ها قرار دارد که لباس های رسمی و نظامی و مدال ها و نشان های محمدرضا پهلوی در آن نگهداری می شوند .
در طبقه سوم اتاق خواب واستراحتگاه نیمروزی پهلوی دوم و همچنین اتاق های فرزندان وی و ندیمه هایشان قرار دارد .
این فضاها با نقاشی ها و فرش هایی گران بها و هدایای متعددی از کشور های مختلف پوشیده شده اند .

اطلاعاتی درباره کوشک احمدشاهی :
این عمارت ، اواخر دوره قاجار جهت خوابگاه ییلاقی احمد شاه در میان باغ نیاوران با مساحتی بالغ بر 800 متر در دو طبقه با سقف شیروانی بنا گردید . از ویژگی های عمده این بنا تزئینات و نمای آجری به کار رفته در سرتاسر نمای بیرونی آن است . آجرها از نوع منقوش قالبی با طرح های متنوع به رنگ نخودی است .
ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی ، به کوشک منتهی می شود .
عمارت احمدشاهی در دوره پهلوی دوم مرمت و الحاقات جدیدی در آن صورت گرفت و مبلمان داخلی آن به طور کامل عوض شد تا به عنوان محل کار و سکونت رضا پهلوی مورد استفاده قرار گیرد .
طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط می باشد و 6 اتاق و 2 راهرو در اطراف آن قرار دارند . اشیاء تزئینی از جنس نقره ، برنز ، عاج ، چوب ، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند ، تابلو های نقاشی و گوبلن و نشان ها و مدال ها در این فضا به نمایش در آمده است همچنین ویترینی شامل اشیاء و سنگهای معدنی تزئینی ، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند .
طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهار طرفه تشکیل شده است . در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می شد ، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است . دور تا دور ایوان را 6 ستون با مقطع مربع قطور با نمای آجری بدنه و 26 ستون مدور با نمای گچی فرا گرفته است . نقش شیر و خورشید گچبری شده بر پیشانی دیواره ضلع شمالی ایوان به چشم می خورد .
پس از انقلاب ، در جریان حفاظت و مرمت این بنا ، بخش پایین دیواره های آن نیز تعمیر شد . و در اردیبهشت سال 1379 همزمان با هفته میراث فرهنگی این عمارت گشایش یافت .

اطلاعاتی درباره کاخ صاحبقرانیه :
ناصرالدین در سال 1267 ﻫ .ق دستور داد ساخت قصر نیاوران را در دو طبقه شامل شاه نشین ، کرسی خانه ، حمام و 50-40 دستگاه خانه هر کدام شامل 4 اتاق و یک ایوان برای زنانش بسازند . او در سی و یکمین سال حکومتش خود را صاحب قران نامید و این کاخ را « کاخ صاحبقرانیه » نام نهاد .
پس از او ، مظفرالدین شاه تغییراتی در ساختمان ایجاد و قسمتی از حرمسرا را خراب کرد . فرمان مشروطیت نیز در حیاط کاخ صاحبقرانیه ، توسط او امضا گردید .
در دوران پهلوی اول این کاخ برای برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه بازسازی می شود ، اما به علت سرمای شدید آن سال مراسم در مکان دیگری برگزار می گردد .
در زمان پهلوی دوم ، فرح دیبا تغییراتی اساسی در قسمت های داخلی بنا و دکوراسیون آن ایجاد کرد و طبقه اول یعنی حوضخانه برای پذیرایی میهمانان و طبقه دوم به عنوان دفتر کار محمد رضا پهلوی مورد استفاده قرار گرفت .
از دیگر اتاق های این کاخ می توان به کرسی خانه ، چایخانه ، ظرفخانه ، اتاق های بازی ، بار و پذیرایی در طبقه اول و اتاق های مذاکرات انتظار سفرا ، منشی ، هدایا ، دندانپزشکی و استراحت محمدرضا پهلوی نام برد .
همه درها و پنجره های چوبی این بنا به شکل اُرُسی بوده و با شیشه های رنگی تزئین شده است .
این کاخ در سال 1374 مرمت شد و در اردیبهشت سال 1377 به عنوان موزه بازگشایی گردید .

اطلاعاتی درباره موزه جهان نما :
در سال 1355 شمسی ، فضایی در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه جهت نگهداری آثار و اشیاء هنری اهدایی به فرح دیبا و یا خریداری شده توسط وی با چهار سالن در طبقه همکف و یک سالن در زیرزمین در نظر گرفته شد . بر سقف تالار میانی این موزه ، نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ شیراز به چشم می خورد . این موزه در بهمن ماه سال 1376 گشایش یافت .
آثار موجود در این موزه در دو بخش هنر پیش از تاریخ و آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان به نمایش درآمده اند . از جمله می توان به آثار بجامانده از تمدن های باستانی پیش کلمبیایی ، مفرغ های لرستان ، سفالینه های املش ، هنرهای سرخپوستان آمریکای شمالی مربوط به هزاره های اول و دوم پیش از میلاد و آثاری از هنرمندان معاصر ایرانی همچون سهراب سپهری ، ناصر اویسی ، فرامرز پیلارام ، جعفر روحبخش ، پرویز کلانتری ، بهمن محصص ، سیراک ملکونیان ، ژازه طباطبایی ، مش اسماعیل ، پرویز تناولی و هنرمندان غیر ایرانی چون ژرژ براک ، پل گوگن ، پل کله ، پابلو پیکاسو ، کامیل پیسارو ، پیر آگوست رنوار ، دیگو جاکومتی ، فرنان لژه و مارک شاگال اشاره کرد .

اطلاعاتی درباره مرکز اسناد :
اسناد به جای مانده در میان اموال و آثار کاخ های نیاوران ، به دلیل نزدیکی و روایت بخش هایی از رویدادهای بیرونی و درونی دربار شاهنشاهی که مرتبط با تاریخ معاصر ایران بوده است ، ارزش خاصی دارند که باید مورد توجه قرار گیرند . از همین رو در برنامه توسعه مجموعه فرهنگی – تاریخی نیاوران بخشی از ساختمان کاخ اختصاصی نیاوران که پیش از انقلاب محل استقرار مستخدمین بوده و بعد از انقلاب به انبار تعدادی از اموال موزه ای تبدیل شده بود ، مرمت و به منظور ایجاد مرکز اسناد کاخ های نیاوران احیا و آماده گردید .

این مرکز در تاریخ دوم خرداد ماه 1383 همزمان با هفته بزرگداشت میراث فرهنگی افتتاح گردید .

در این مرکز مجموعه ایی از اسناد تاریخی معاصر از کاخ های نیاوران گردآوری شده است که عبارتند از :

- آلبوم های عکس - نگاتیو ، اسلاید : مجموعه ای از آلبوم های متنوع عکس که بیشتر آنها متعلق به دوره پهلوی دوم و تعدادی نیز از دوره ، پهلوی اول است و موضوعاتی همانند شخصیت ها ، خانواده پهلوی ، مراسم های رسمی ، تاجگذاری ، تشریفات ، ابنیه تاریخی و … را در بر می گیرند .

- اسناد : این آثار دستنوشته های مشخص خانواده پهلوی دوم و همچنین مدارک مربوط به امور داخلی دربار را شامل می شود .

- صفحات گرامافون و نوارهای صوتی : این صفحات مجموعه ای از آثار موسیقی کلاسیک ، جاز و … جهان است و همچنین موسیقی سنتی و پاپ ایران ، قصه ، شعر ، آواز های کودکان و ادبیات معاصر همانند اشعار نیما یوشیج ، اخوان ثالث و … را در بر می گیرند .

- فیلم های ویدئویی : بر روی این فیلم ها تصاویری از مناظر کاخ های نیاوران و مراسم های رسمی ، تشریفاتی و … ثبت گردیده است .

پس از ایجاد مرکز اسناد ، ساماندهی و طبقه بندی آثار موجود در این مرکز آغاز گردیده است . که پس از آماده سازی جهت استفاده های تحقیقاتی و پژوهشی در اختیار پژوهشگران تاریخ معاصر ایران قرار خواهد گرفت .

اطلاعاتی درباره کتابخانه اختصاصی :
کتابخانه اختصاصی کاخ نیاوران در ضلع شرقی ساختمان کاخ اختصاصی ، در دو طبقه و یک زیرزمین با زیربنای تقریبی 770 مترمربع در سال 1355 احداث شده است . این ساختمان که طراحی داخلی آن توسط عزیز فرمانفرمائیان و Charles Serigny به انجام رسیده ، دارای ویژگی های متمایزی در نوع معماری و ساختار سازه می باشد ، که براساس الگوی رایج معماری مدرن در دهه 50 شمسی به همراه ترکیب هوشمندانه ای از شیشه و احجام سنگی شکل گرفته است . فضای داخلی ساختمان در سه سطح جداگانه به عملکرد های گوناگون کتابخانه اختصاص یافته است . بخش های اصلی کتابخانه مشتمل بر فضای مطالعه و قفسه های کتاب در طبقات همکف و اول قرار گرفته است . جایگاه کتابدار و تحویلدار ، آبدارخانه ، اتاق های صوتی ـ تصویری ، همچنین سرویس های بهداشتی ، دیگر فضا های موجود را تشکیل می دهند . علاوه بر این ، بخش عمده ای از سطح زیرزمین برای مخازن کتاب ها و تابلو های نقاشی در نظر گرفته شده است .

در طراحی داخل ساختمان ترکیب برنز و شیشه در سطح زیادی به کار رفته است همچنین ترکیب حجمی بزرگی شامل بیش از سه هزار استوانه شفاف ، تأمین روشنایی سقفی کتابخانه را بر عهده دارد . مجموعه کتابخانه اختصاصی پس از بیست و پنج ماه کار عملی و دشوار ( اسفند 1380 تا فروردین 1383 ) توسط یک تیم متخصص به طور کامل شناسایی و ساماندهی شده است .

در این مجموعه ، حدود 23 هزار جلد کتاب عمدتاً به زبان های فارسی و فرانسه و در زمینه های ادبیات ، تاریخ هنر می باشند . قدیمی ترین این کتاب ها در سال 1609 میلادی در پاریس به چاپ رسیده و جدید ترین آن در ژانویه 1979 وارد این کتابخانه شده است .

از بخش های دیگر کتابخانه ، کلکسیون آثار هنری است که مجموعه ای بیش از 350 اثر شامل تابلو های نقاشی و آثار حجمی را دربرمی گیرد . این آثار می تواند نشان دهنده بخشی از تاریخ هنر معاصر به ویژه جریان های نوگرای هنر ایران در دهه سی و چهل شمسی باشد . این کتابخانه پس از ساماندهی کتاب ها و عملیات اولیه بازسازی ، همزمان با روز جهانی موزه و بزرگداشت میراث فرهنگی در خرداد ماه 1383 افتتاح شد .

مجموعه آثار نقاشی :
در بخش مجموعه آثار این مجموعه فرهنگی آثاری از آدامی ، آگام ، ابما ، اندرل ، اربنز ، اوباک ، پیکاسو و بسیاری دیگر وجود دارد که امکان مشاهده نقاشی های بسیاری از اینها در تارنمای این مجموعه وجود دارد .
wikipedia.org
daneshju.ir

کاخ مرمر در استان تهران

این کاخ به دستور رضا شاه پهلوی ساخته شده است و احداث آن در سال 1313 آغاز شد و تا سال 1316 یعنی حدود ۳ سال به طول انجامید . زیر بنای کاخ 2870 متر مربع و در زمینی به وسعت 35462 متر مربع احداث شده است . معماری آن تلفیقی از سبک های شرقی و غربی است . رضا شاه به طور کلی پایه های سلطنت خود را از قاجاریه جدا می دید . بنابر این نه تنها در هنگام تاجگزاری حاضر نشد به رسم شاهان قاجار از تاج کیانی استفاده نموده و تاج مخصوصی به نام تاج پهلوی را سفارش داد ، بلکه با استقرار در کاخ رسمی شاهان پیش از خود یعنی کاخ گلستان نیز مخالفت کرد و ساخت این کاخ را به طور خاص برای سکونت شخصی آغاز نمود . بر اساس سخنان حسین لرزاده که در گفتگو با مسعود نوربخش نویسنده کتاب « تهران ، به روایت تاریخ » گفته ، داستان کاخ مرمر از این قرار است که نقشه کاخ مرمر را ، خود رضا‌شاه داده بود . اما معمارانی که دست اندر‌ کار ساخت آن بودند خیلی زود از کار اخراج شدند و ادامه کار به دست لئون تادوسیان داده شد و به سرانجام رسید . تادوسیان زاده تهران بود . استادان و هنرمندانی که در ساختمان و تزئین این بنا همکاری داشته اند عبارت‌اند از : استاد یزدی ( کاشی کار ) ، حسین لرزاده ( معمار ) استاد محمد حسین صنیع خاتم ( خاتم کار ) ، استاد حیدر عمو اوغلی و استاد حسین طاهرزاده بهزاد . البته بعد ها توسط اساتیدی همچون استاد خزیمه ( کاشیکاری ) و استاد علی نعمت ( خاتم کاری ) مورد باز سازی قرار گرفته است . علاوه بر محوطه سازی بسیار زیبای زمین چمن اطراف کاخ و نمای بسیار باشکوه سنگ های مرمر سبز نمای خارجی آن که وجه تسمیه این کاخ است و همچنین گنبد کرم رنگ آن که به سبک مسجد شیخ لطف الله اصفهان ساخته شده است ، از جهت دیگری نیز این کاخ منحصر به فرد است . خاتم کاری زیبای تالار خاتم این کاخ در نوع خود کم نظیر و شاید بی نظیر می باشد . در این تالار همه چیز از سقف و دیوار گرفه تا میز تحریر و ابزار آلات تحریر همه و همه خاتم کاری شده اند . این تالار به سرپرستی مرحوم حاج محمد صنیع خاتم و بیاری ده ها تن از بزرگ‌ ترین اساتید این فن ، بین سال های 1314 و 1316 بخاتم آراسته شده است . خاتم‌ کاری این تالار با پوششی از واحد های شش ضلعی « این کثیر الاضلاع های شش ضلعی خود از تعداد زیادی واحدهای سه ضلعی متساوی‌ الاضلاع بوجود آمده است » خاتم تزیین شده ، بخاطر ایجاد تنوع و رهائی از یکواختی ، سقف و جوانب تالار به بخش‌ های کوچک و بزرگ تقسیم گردیده است ، که اصطلاحاً باین تقسیم‌ بندی ها گره‌ سازی می گویند و کثیر‌ الاضلاع های خاتم انواع گره‌ ها « گره‌ های تند ، کند ، کلاه درویشی و غیره » را می ‌پوشاند .
در حقیقت این مرزکشی‌ ها « گره ‌سازی » جهت استقرار و مکث چشم در قطعات مختلف خاتم‌ کاری شده است تا بیننده سهل ‌تر بدان ها بنگرد و زیبائی ‌ها را جدا جدا پذیرا گردد . طراح کمپوزیسیون گره‌ سازی تالار هنرمندی بنام استاد حسین کاشی‌ تراش اصفهانی است . شناخت و مهارت این استاد باتجربه ، موجباتی را فراهم می سازد که ترکیب خاتم‌ کاری تالار از یکنواختی و سکون درآمده ، به شاهکاری در دنیای هنر تجسمی مبدل شود . تمامی قسمت ‌های تالار از کوچکترین اجزاء نظیر دستگیره در ها وپنجره‌ ها تا پوشش های وسیع تر ، در جوانب و سقف ، در انواع رنگ های طبیعی « رنگ طبیعی چوب ها و عاج » جلوه می کند ولی صرفاً رنگ سبز نمونه‌ های خاتم مصنوعاً تهیه شده است .
محل وقوع کاخ از سمت شرق به ولیعصر از سمت جنوب به خیابان سپه ( امام خمینی ) و از سمت شمال به خیابان پاستور منتهی می گردد . بعدها علاوه بر ساختمان اصلی کاخ ، به منظور تسهیل در آمد و شد وزرا و درباریان و مسایل حفاظتی ، ساختمان مجلس ، نخست وزیری ( ریاست جمهوری فعلی ) قوه قضائیه ، آشپزخانه مجهز و حفاظت شده و حتی یک بیمارستان کوچک ولی بسیار مجهز اختصاصی نیز در همین منطقه احداث شدند . این کاخ تا سال 1349 به صورت محل زندگی شخصی رضا شاه و بعدها محمد رضا پهلوی استفاده می شد . در این سال واقعه ترور محمدرضا پهلوی باعث شد تا امنیت آن به صورتی جدی به چالش کشیده شود . محمد رضا که از این ترور نافرجام به سختی زخم خورده بود ، بلافاصله دستور داد تا مطالعات برای تبدیل این کاخ به موزه آغاز شود . سر انجام کاخ در آبانماه سال 1355 به صورت موزه در آمد و درب آن برای بازدید به روی عموم گشوده شد . تا سال 1359 کاخ به صورت موزه استفاده می شد و پس از آن مجدداً به دلیل مسایل امنیتی کاخ متروکه گردید و بعد ها به مجمع تشخیص مصلحت نظام واگذار شد .

daneshju.ir